De aanpak van geluidsoverlast bij Schiphol is met schijnmaatregelen

Het leek allemaal geregeld. In 2022 kondigde minister Harbers aan Schiphol eind 2023 te willen laten krimpen naar 440.000 vluchten per jaar. Deze aanpassing naar een verantwoorder aantal vliegbewegingen zou de geluidsoverlast rond de luchthaven enigszins verminderen zonder de bereikbaarheid van Nederland door de lucht te schaden.

In 2025 is de werkelijkheid totaal anders. Alle voornemens ten spijt heeft de minister nog totaal niets bereikt als het gaat om het verminderen van de geluidsoverlast rond Schiphol.

De krimp naar 440.000 vluchten is zelfs helemaal van de baan. Wat overblijft zijn slechts schijnmaatregelen die de geluidsoverlast niet gaan verminderen.

Schijnmaatregelen

Het gaat om de volgende slappe voornemens van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat:

Een maximum van 470.000 tot 480.000 vluchten.
Een mini vermindering van het aantal nachtvluchten van 32.000 naar 27.000 per jaar. Dat betekent per nacht gemiddeld geen 87, maar 74 keer slaapverstoring door een overvliegend vliegtuig.
Het sluiten van de secundaire banen tussen 13 en 15 uur, met meer vluchten op de primaire banen tot gevolg. Wat dus geen hinderreductie oplevert, maar alleen verplaatsing van de geluidshinder.
Voornemens waarvan het effect niet te bepalen en ook niet te verwachten is, zoals vlootvernieuwing, inzet van stillere vliegtuigen en het duurder maken van de landingsrechten van lawaaiige toestellen;

Het gaat hier om nep-maatregelen waarvan het ook nog onzeker is of Schiphol ze in november 2025 wel in kan voeren. De Europese Commissie moet er namelijk nog een oordeel over vellen door middel van de zogenaamde balanced approach procedure. En dat is een knap lastige horde om te nemen. Deze balanced approach richtlijn zorgt ervoor dat Brussel de belangen van KLM, om zoveel mogelijk te kunnen blijven vliegen, beter beschermt dan de gezondheid van omwonenden van luchthavens.

Nieuwe luchtvaartminister moet nog overtuigd

Bovendien is het Kabinet Schoof net gestart. De nieuwe minister van Infrastructuur en Waterstaat, Barry Madlener (PVV), die over Schiphol gaat, laat er tijdens zijn eerste optreden in de Tweede Kamer geen misverstand over bestaan: “Ik ben niet zo van de krimp.” En: “We moeten geen onrealistische verwachtingen wekken bij omwonenden van Schiphol.” Vanuit hemzelf hoeven we geen voorstellen te verwachten voor het verder verminderen van vliegtuiglawaai.

Wat des te opmerkelijker is, want de Rechtbank in Den Haag heeft recent duidelijk aangegeven dat de Staat de omwonenden van Schiphol onvoldoende beschermt tegen ongezond vliegtuiglawaai. Dat was in een zaak van de Stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder tegen de Staat der Nederlanden. De rechter heeft de Staat, dat is nu dus minister Madlener, gesommeerd de bescherming van omwonenden binnen een jaar eindelijk wél goed te regelen.

Rechtstaat en rechtsbescherming onder druk

We leven in Nederland in een democratische rechtsstaat. Je zou verwachten dat het ministerie en de minister een uitspraak van de rechter dus ook gewoon opvolgen. Maar niets lijkt minder waar: zowel de ambtenaren, en kennelijk ook de nieuwe minister, zijn niet van plan extra werk te maken van het verminderen van de geluidsoverlast door Schiphol.

Nog sterker zelfs, het ministerie van IenW heeft de Inspectie voor de Leefomgeving en Transport (ILT) opgedragen om de overschrijdingen van de geluidsnormen die nu al plaatsvinden voorlopig te gedogen. En die overtredingen zijn niet gering: in Uithoorn meet de ILT maar liefst 19 procent teveel geluid. De Inspectie concludeert “opnieuw” dat “het huidige stelsel onvoldoende individuele bescherming biedt voor omwonenden.”

Tot slot dreigt er nog een ander groot gevaar: de mythe van stillere vliegtuigen. Luchtvaartmaatschappijen zoals de KLM willen ons laten geloven dat nieuwe vliegtuigen stiller zijn en omwonenden rond de luchthaven dus minder geluidshinder zullen ervaren. Voor de KLM, en kennelijk ook voor de nieuwe minister, zou Schiphol vanwege die stillere vliegtuigen wel weer kunnen groeien.

Stillere vliegtuigen maken meer lawaai

Dat vliegtuigen stiller worden is een leugen! Weliswaar produceren sommige nieuwe vliegtuigen technisch gezien een paar decibel minder lawaai, maar de inwoners op de grond merken dit verschil niet. Een paar decibel minder lawaai is voor het menselijk oor namelijk niet waar te nemen. Of om de vergelijking van Arjan Lubach te gebruiken: als je vier bladblazers in de tuin aan zet geeft dat heel veel lawaai. Als je van die vier er twee uitzet, blijft de herrie nog steeds ondraaglijk. Juist het aantal vliegtuigen achter elkaar (frequentie), het ontbreken van perioden van rust en pieklawaai is voor omwonenden het meest ongezond. In Assendelft bijvoorbeeld komt het vaak voor dat er 700 vliegtuigen per dag overvliegen, elke minuut tot anderhalve minuut één, meer dan 14 uur achter elkaar.

Kortom: het blijft onverminderd noodzakelijk de wetteloosheid en de ongezonde geluidsoverlast rond de luchtvaart te bestrijden. Voor de Milieufederatie blijft er volop werk aan de winkel. Met een nieuwe luchtvaartminister die overtuigd moet worden van de noodzaak om Schiphol te laten krimpen. Met een overheid die uitspraken van de rechter naast zich neerlegt, zelfs als die rechter de Staat opdraagt omwonenden beter te beschermen tegen ongezond vliegtuiglawaai. Vanwege Europese regelgeving die het belang van luchtvaartmaatschappijen boven de gezondheid van omwonenden plaatst. En de leugen van stillere vliegtuigen die we moeten ontmaskeren.

Actie blijft noodzakelijk

We blijven vliegtuiglawaai aanpakken via de onderstaande actielijnen:

Met wetenschappelijk onderzoek aantonen dat het een leugen is dat vliegtuigen stiller worden. De werkelijke geluidsoverlast rond Schiphol gaat door de zogenaamd stillere vliegtuigen niet afnemen.
Het ministerie van IenW ontwikkelt op dit moment een nieuw stelsel voor het stellen van grenzen aan vliegtuiggeluid. Echter, de voorkeur lijkt te liggen bij een stelsel dat geluidshinder berekent, in plaats van meet. In onze ogen zijn aanvullende normen nodig voor het verminderen van geluidsoverlast. Zoals het maximeren en verminderen van het aantal vliegbewegingen per baan (begrenzen frequentie), perioden met rust, het tegengaan van piekgeluid en een nachtsluiting in combinatie met het ontzien van de avond. Daarnaast een Lden-norm voor het hele jaar nodig om de hinder te kunnen voorspellen;
Via de Tweede Kamer, en mogelijk via andere juridische stappen zoals een kort geding, de nieuwe minister van luchtvaart dwingen om het RVB-vonnis wel uit te voeren en omwonenden veel beter te beschermen tegen vliegtuiglawaai. In dit verband is het ook noodzakelijk hoogleraren vanuit verschillende juridische disciplines te vragen een oordeel te vellen over de huidige juridische gang van zaken.
De balanced approach regelgeving van de EU via lobby aanpassen zodat de belangen van vliegtuigmaatschappijen niet meer domineren boven het beschermen van de gezondheid van omwonenden;
Via het Europese Hof bewerkstelligen dat de Europese Commissie de EU-wetgeving ten aanzien van het beschermen van EU-inwoners (Artikel 8 Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens) boven het uitvoeren van een richtlijn plaatst die alleen de belangen van de luchtvaart beschermt.
Nieuwe Kamerleden, de nieuwe minister en andere beslissers zelf ook laten ervaren hoe ongezond vliegtuiglawaai is door ze bijvoorbeeld uit te nodigen voor werkbezoeken enz.

Sijas Akkerman, directeur Natuur en Milieufederatie Noord-Holland